Yabancılar İçin Vatandaşlık Başvurusu Nasıl Yapılır?
Türkiye’de uzun süre yaşayan, Türk vatandaşıyla evli olan, yatırım yapan veya kanunda belirtilen diğer şartları karşılayan yabancılar Türk vatandaşlığı başvurusunda bulunabilir. Ancak her yabancı için uygulanacak vatandaşlık yolu ve aranacak şartlar aynı değildir. Başvuru sahibinin ikamet süresi, medeni durumu, Türkiye’deki faaliyetleri ve hukuki statüsü birlikte değerlendirilmelidir.
Türk vatandaşlığı başvurularında yanlış başvuru türünün seçilmesi, belgelerin eksik hazırlanması veya yabancı ülkelerden alınan evrakların usulüne uygun şekilde onaylatılmaması sürecin uzamasına neden olabilir. Bu nedenle başvuru yapılmadan önce kişinin hangi vatandaşlık türünün şartlarını taşıdığının belirlenmesi önemlidir.Yabancılar İçin Vatandaşlık Başvurusu Nasıl Yapılır?
Süreç hakkında kapsamlı bilgi edinmek için yabancılar için vatandaşlık başvurusu nasıl yapılır başlıklı içeriği inceleyebilirsiniz.
Türk Vatandaşlığı Hangi Yollarla Kazanılabilir?
Türk vatandaşlığı doğumla veya sonradan kazanılabilir. Yabancıların yaptığı başvurular çoğunlukla vatandaşlığın sonradan kazanılması kapsamındadır. Başvuru sahibinin durumuna göre genel yolla, evlenme yoluyla, istisnai olarak, evlat edinilme yoluyla veya yeniden kazanma yoluyla vatandaşlık başvurusu gündeme gelebilir. Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü, her vatandaşlık türü için farklı başvuru formu ve belge düzeni öngörmektedir.
Genel yolla Türk vatandaşlığının kazanılması, Türkiye’de belirli bir süre yasal olarak ikamet eden ve kanunda düzenlenen diğer şartları yerine getiren yabancılar bakımından uygulanır. Evlenme yoluyla vatandaşlık ise bir Türk vatandaşıyla evli olan yabancılar için düzenlenmiş özel bir başvuru yöntemidir.
Türkiye’ye ekonomik, bilimsel, teknolojik, sosyal, kültürel veya sportif alanlarda önemli katkı sağlayan kişiler ile mevzuatta belirtilen bazı yatırım şartlarını karşılayan yabancılar bakımından istisnai vatandaşlık süreci söz konusu olabilir. Turkuaz Kart sahipleri ve kanunda sayılan diğer yabancılar da şartları bulunuyorsa istisnai vatandaşlık kapsamında değerlendirilebilir.
Hangi başvuru yolunun uygun olduğu yalnızca yabancının tercihine göre belirlenmez. Kişinin ikamet geçmişi, aile bağları, çalışma durumu, yatırım belgeleri ve Türkiye’de bulunma amacı incelenmelidir.
Genel Yolla Türk Vatandaşlığı Başvuru Şartları
Genel yolla Türk vatandaşlığına başvuracak yabancının öncelikle kendi millî hukukuna göre ergin ve ayırt etme gücüne sahip olması gerekir. Vatansız kişiler bakımından ise Türk hukukundaki erginlik ve ayırt etme gücü kuralları dikkate alınır.
Başvuru sahibinin başvuru tarihinden geriye doğru Türkiye’de kesintisiz olarak beş yıl ikamet etmiş olması temel şartlardan biridir. Bunun yanında Türkiye’ye yerleşme niyetini davranışlarıyla göstermesi, toplum içinde birlikte yaşamanın gerektirdiği sorumluluk bilinciyle hareket etmesi ve yeterli düzeyde Türkçe konuşabilmesi aranır.
Başvuru sahibinin kendisinin ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin geçimini sağlayabilecek bir gelire veya mesleğe sahip olması da değerlendirme kapsamındadır. Ayrıca genel sağlık bakımından tehlike oluşturan bir hastalığının bulunmaması ve millî güvenlik ile kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir durumunun olmaması gerekir.
Beş yıllık ikamet süresinin bulunması tek başına vatandaşlığın kazanılması için yeterli değildir. Yabancının Türkiye’de hangi ikamet izniyle bulunduğu, yurt dışında geçirdiği süreler ve Türkiye’ye yerleşme niyetinin bulunup bulunmadığı ayrıca incelenebilir.
Öğrenim, geçici barınma, turistik seyahat, tedavi veya benzeri geçici amaçlara dayanan bazı ikamet süreleri, vatandaşlık başvurusunda aranan yerleşme niyetinin değerlendirilmesi bakımından yeterli kabul edilmeyebilir. Başvuru öncesinde ikamet geçmişinin ayrıntılı olarak incelenmesi bu nedenle önem taşır.
Evlenme ve İstisnai Yolla Vatandaşlık Başvurusu
Bir Türk vatandaşıyla evlenmek yabancı eşe doğrudan Türk vatandaşlığı kazandırmaz. En az üç yıldan beri bir Türk vatandaşıyla evli olan ve evliliği devam eden yabancılar, gerekli diğer koşulları karşılamaları hâlinde vatandaşlık başvurusunda bulunabilir.
Evlenme yoluyla yapılan başvurularda eşlerin aile birliği içinde yaşayıp yaşamadıkları incelenir. Başvuru sahibinin evlilik birliğiyle bağdaşmayacak bir faaliyette bulunmaması ve millî güvenlik veya kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir durumunun olmaması gerekir. Evliliğin yalnızca vatandaşlık kazanmak amacıyla yapıldığı yönünde şüphe oluşması durumunda başvuru hakkında daha ayrıntılı araştırma yapılabilir.
İstisnai vatandaşlık başvurularında ise genel yoldaki beş yıllık ikamet ve Türkçe yeterliliği gibi şartların tamamı aynı şekilde aranmayabilir. Ancak başvuru sahibinin mevzuatta belirtilen istisnai gruplardan birine dâhil olması ve millî güvenlik ile kamu düzeni bakımından engel oluşturan bir durumunun bulunmaması gerekir. Bu yolla vatandaşlığın kazanılması, ilgili makamların değerlendirmesi ve yetkili karar mercilerinin kararıyla mümkündür.
Yatırım yoluyla yapılacak istisnai vatandaşlık başvurularında yatırımın niteliğine göre farklı kurumlar tarafından uygunluk belgesi düzenlenmesi gerekebilir. Gayrimenkul edinimi, sermaye yatırımı, istihdam oluşturulması veya mevzuatta belirtilen diğer yatırım yöntemleri bakımından farklı belgeler ve özel şartlar uygulanır. Bu şartlar dönemsel olarak değişebildiğinden başvuru tarihindeki güncel düzenlemelerin kontrol edilmesi gerekir.
Vatandaşlık Başvurusu İçin Gerekli Belgeler
Vatandaşlık başvurusu için hazırlanacak belgeler, başvuru türüne ve yabancının kişisel durumuna göre değişir. Genel yolla vatandaşlık başvurusunda kullanılan form ile evlenme veya istisnai vatandaşlık başvurusunda kullanılan formlar birbirinden farklıdır. Genel başvurular için VAT-3, istisnai vatandaşlık için VAT-4, evlenme yoluyla vatandaşlık için ise VAT-6 formu kullanılmaktadır.
Başvuru dosyasında genel olarak şu belgeler talep edilebilir:
Vatandaşlık kazanma isteğini belirten başvuru formu
Geçerli pasaport veya pasaport yerine geçen belge
Doğum belgesi veya kimlik bilgilerini gösteren resmî kayıt
Medeni durumu gösteren belge
Evli kişiler için eş ve çocuklara ait aile bağını gösteren kayıtlar
Geçerli ikamet izni ve Türkiye’deki ikamet geçmişini gösteren belgeler
Gelir veya meslek durumuna ilişkin belgeler
Biyometrik fotoğraf
Başvuru hizmet bedelinin ödendiğini gösteren makbuz
Başvuru türüne özel ek belgeler
Genel vatandaşlık başvurusunda yabancının pasaportu, doğum kaydı ve aile bağlarını gösteren belgeler temel evraklar arasındadır. Evlenme yoluyla vatandaşlık başvurularında ise Türk vatandaşı eşin nüfus kaydı, yabancı eşin pasaportu, doğum belgesi ve başvuru formu gibi belgeler talep edilir.
Yabancı ülkelerin yetkili makamları tarafından düzenlenen belgelerin usulüne uygun şekilde tasdik edilmesi, Türkçeye çevrilmesi ve gerekli hâllerde noter tarafından onaylanması gerekir. Belgelerin düzenlendiği ülkenin uluslararası anlaşmalara taraf olup olmamasına göre apostil veya konsolosluk onayı gündeme gelebilir. Nüfus ve Vatandaşlık İşleri birimleri, yabancı makamlardan alınan pasaport ve diploma gibi belgelerin Türkçe tercümeli ve noter tasdikli örneklerini isteyebilmektedir.
Eksik, çelişkili veya güncelliğini kaybetmiş belgeler başvuru dosyasının tamamlanması için ek süre verilmesine ya da başvurunun kabul edilmemesine neden olabilir. Bu nedenle tüm belgelerdeki ad, soyadı, doğum tarihi ve medeni durum bilgilerinin birbiriyle uyumlu olması gerekir.
Başvuru Süreci ve Hukuki Danışmanlık
Türk vatandaşlığı başvuruları, Türkiye’de başvuru sahibinin yerleşim yerinin bulunduğu valilik aracılığıyla ilgili nüfus ve vatandaşlık birimlerine yapılır. Yurt dışında bulunan kişiler ise şartlarını taşıdıkları başvuru türüne göre Türkiye’nin dış temsilciliklerine müracaat edebilir. Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü, vatandaşlık işlemleri için ALO 199 veya resmî randevu sistemi üzerinden randevu alınmasını istemektedir.
Başvuru dosyası teslim edildikten sonra belgeler ve başvuru sahibinin durumu yetkili makamlar tarafından incelenir. Başvuru türüne göre mülakat, aile birliği araştırması, arşiv araştırması veya ilgili kurumlardan görüş alınması gibi işlemler gerçekleştirilebilir.
Başvuru koşullarının karşılanması vatandaşlığın otomatik olarak kazanılacağı anlamına gelmez. Vatandaşlık verilmesi, mevzuatta belirlenen şartlar ve yetkili makamların değerlendirmesi sonucunda karara bağlanır. Başvurunun reddedilmesi durumunda kararın gerekçesi ve başvuru sahibine tebliğ edildiği tarih incelenerek kullanılabilecek idari ve yargısal yollar değerlendirilmelidir.
Türeli & Ceylan Hukuk Bürosu; yabancının vatandaşlık için uygun başvuru yolunun belirlenmesi, ikamet geçmişinin incelenmesi, belgelerin hazırlanması ve başvuru dosyasındaki eksikliklerin giderilmesi konularında hukuki danışmanlık sunar. Başvurunun takibi, ek belge taleplerine cevap verilmesi ve ret kararlarına karşı başvuru yollarının değerlendirilmesi süreçlerinde profesyonel destek sağlar.
Vatandaşlık sürecinin çalışma ve ikamet statüsüyle birlikte değerlendirilmesi gereken durumlarda çalışma ve oturma izni avukatı desteğinden yararlanılabilir. Çalışma izni, oturum izni ve vatandaşlık başvurularının birbirinden farklı şartlara ve yetkili kurumlara tabi olduğu unutulmamalıdır.
Her yabancının uyruğu, ikamet geçmişi, aile durumu ve Türkiye’de bulunma amacı farklı olduğundan standart bir başvuru dosyası tüm kişiler için yeterli olmayabilir. Hak kaybı ve işlem gecikmesi yaşanmaması için başvuru sürecinin güncel mevzuat ve başvuru sahibinin kişisel koşulları doğrultusunda planlanması önemlidir.